Het Grondwettelijk Hof heeft op 13 februari 2025 arrest nr. 22/2025 gewezen, waarin het Hof het Vlaamse decreet van 14 juli 2023 vernietigt. Dit decreet maakte de Raad voor Vergunningsbetwistingen bevoegd voor beroepen tegen ruimtelijke uitvoeringsplannen, stedenbouwkundige verordeningen, voorkeursbesluiten en projectbesluiten inzake complexe projecten. Het Hof oordeelde dat deze uitbreiding van bevoegdheden in strijd is met de bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de deelstaten. Als gevolg hiervan keert de bevoegdheid voor deze beroepen terug naar de Raad van State.
Achtergrond van de zaak
Het Vlaamse decreet van 14 juli 2023 had tot doel de Raad voor Vergunningsbetwistingen bevoegd te maken voor beroepen tegen ruimtelijke plannen en verordeningen. Dit betekende dat de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State niet langer bevoegd was voor deze zaken. Het decreet was al in werking getreden op 31 december 2024. Verschillende partijen, waaronder het College van de Franse Gemeenschapscommissie, de Franse Gemeenschapsregering, de Waalse Regering en enkele burgers, hadden echter beroep ingesteld tegen dit decreet bij het Grondwettelijk Hof.
Oordeel van het Hof
Het Grondwettelijk Hof oordeelde dat de federale wetgever, en niet de Vlaamse decreetgever, bevoegd is om administratieve rechtscolleges op te richten en hun bevoegdheden te bepalen. Het Hof stelde vast dat de uitbreiding van de bevoegdheden van de Raad voor Vergunningsbetwistingen niet gerechtvaardigd was op basis van de zogenaamde “impliciete bevoegdheden”. De weerslag van het decreet op de federale bevoegdheden was namelijk niet marginaal, wat een van de voorwaarden is voor het gebruik van impliciete bevoegdheden.
Het Hof benadrukte dat de principiële centralisatie van de bevoegdheid voor beroepen tegen verordenende besluiten bij de Raad van State een fundamenteel beginsel is dat voortvloeit uit artikel 160 van de Grondwet. Door deze bevoegdheid over te hevelen naar de Raad voor Vergunningsbetwistingen, werd afbreuk gedaan aan dit beginsel.
Gevolgen van het arrest
Het decreet is vernietigd, wat betekent dat de bevoegdheid voor beroepen tegen ruimtelijke plannen en verordeningen opnieuw bij de Raad van State komt te liggen. Het Hof heeft ook bepaald dat voor besluiten die zijn genomen tussen 31 december 2024 en de bekendmaking van het arrest in het Belgisch Staatsblad, een nieuwe termijn van zestig dagen openstaat om een beroep in te stellen bij de Raad van State. Dit om ervoor te zorgen dat belanghebbenden hun recht op een daadwerkelijk beroep kunnen uitoefenen.
Conclusie
Dit arrest onderstreept de grenzen van de bevoegdheden van de deelstaten en benadrukt het belang van de federale bevoegdheid inzake de organisatie van administratieve rechtscolleges. Voor cliënten die sinds 1 januari 2025 een beroep hebben ingesteld bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen, betekent dit dat zij hun zaak opnieuw moeten indienen bij de Raad van State. Neem gerust contact met ons op voor verdere begeleiding bij het indienen van beroepen of voor vragen over de gevolgen van dit arrest.
Laurent Delmotte ld@resolved.law Bart Van Hyfte bv@resolved.law
